جغرافيا ، دوره ي پيش دانشگاهي، رشته علوم انساني

 

 

  فصل اول _ درس اول
جغرافيا چيست؟

موضوع جغرافيا از يك سو شناخت پديده ي واحد كره ي زمين و از سوي ديگر شناخت متنوع نامحدود مكانها بوده است. وصف زمين كه انسان، محيط و روابط بين آنها را در بر مي گيرد، همواره جوهر اصلي تعريف و موضوع جغرافيا را تشكيل مي دهد. بنابراين جغرافيا علمي است كه به بررسي رابطه ي انسان و محيط جغرافيايي وي مي پردازد، از اين رو، دو عامل مهم انسان و محيط در مطالعات جغرافيايي نقش بسيار اساسي دارند. در بررسي هاي جغرافيايي، توجه به تفاوت ها و تشابهات محيط مورد توجه جغرافيدانان است. در جريان انقلاب علمي – فني پس از جنگ دوم جهاني، رويكرد به جغرافيا نيز با توجه به علل زير دستخوش تحول و تكامل گرديده است.
1 – تكامل و شاخه رواني علوم
2 – رشد سريع فناوري عكاسي، عسكبرداري ، افزايش ماهواره هاي اطلاعاتي، و تهيه نقشه از عكسهاي رنگي ماهواره اي.
پيشرفت شگفت انگيز ابزارهاي اندازه گيري و اطلاعات رايانه اي، نرم افزارها و سخت افزارها، داده پردازي، برنامه ريزي، نقشه سازي رايانه اي و به كار گيري سيستم اطلاعاتي جغرافيايي (Gis)
نياز روز افزون به برنامه ريزي فضايي با آمايش سرزمين و سطوح محلي ، منطقه اي ، كشوري و بين المللي
امروزه جغرافيا مانند ساير علوم پژوهش درباره ي سيستم را وظيفه خود مي داند، حال اگر بخواهيم جغرافيا را بر مبناي نگرش سيستمي تعريف كنيم، ابتدا لازم است سيستم و عناصر آن را بشناسيم.

ادامه نوشته

پاره اي از بيماريهاي ناشي از شرايط اقليمي :

 

١. بيماريهاي ريوي :

الف  سل :

بعداز گرماي سخت ، قبل از فرارسيدن طوفان ، معمولا ” بعد از وزش بادهاي گرم و متعاقب هواي

مرطوب و مه آلود سرفه همراه با دفع خلط خوني ناگهاني در بيماران مسلول ريوي افزايش مي يابد .

ب  آسم :

اين بيماري با سرماي ناگهاني افزايش مي يابد مخصوصا ” اگر توأم با كاهش فشار و ايجاد بادهاي شديد

باشد . هنگاميكه فشار ومه زياد باشد بيماري آسم نوسان كمي دارد .

ج  برونشيت :

هنگاميكه هوا مه آلود است بخصوص اگر مه توأم با هواي سرد باشد شكايات بيماران از بيماري افزايش

مي يابد .

٢. سرطان پوست :

با افزايش يافتن ساعات آفتابي و قرار گرفتن پوست بدن در برابر تابش اشعه خورشيد بيماري شدت مي

يابد .

٣. روماتيسم :

هنگاميكه درجه حرارت هوا پايين است وبادهاي شديد مي وزد مهمترين حالات و واكنشهاي روماتيسمي

كه عبارت از ورم مفاصل و درد است به بيمار روي مي آورد . اگرچه رطوبت تأثير مستقيم به بيماري

ندارد ولي چون فصل سرد توأم با رطوبت زياد است بنظر مي رسد شدت بيماري با اين د و عامل ارتباط

دارد .

٤. بيماريهاي قلبي :

اكثرا” بعد از سرماي سخت بطور اتفاقي وقوع مي يابد .

٥-بيماريهاي عفوني و واگيردار :

الف  سرماخوردگي :

تغييرات شديد و سريع هوا نظم مكانيسم حرارتي بدن را مختل كرده و اين تغييرات بر غشاء نفوذپذير (

بيني و دستگاه تنفسي ) تأثير نموده و ويروس تكثير پيدا كرده و سرايت مي كند . همانطوركه گفته شد

آغاز اين بيماري با تغييرات ناگهاني هوا توأم است .

ب  آنفولانزا :

هنگاميكه باد با فشار كم توأم با رطوبت كمتر از ٥٠ % باشد شرايط مساعد جهت پيشرفت بيماري و سرايت

ويروس آماده است .

تصويري شگفت انگيز از غروب خورشيد در افق مريخ

شب بخير مريخ- تصويري شگفت انگيز از غروب خورشيد در افق مريخ- اين عكس را روبات كاوشگر مريخ نورد "روح" (اسپيريت) در سال 2005 گرفته است

*زیست بوم ها(بیوم های)اصلی کره زمین کدام اند؟

 

مناطق مختلف کره زمین انرژی تابشی خورشید را به طور یکسان دریافت نمی کنندکه یکی از عوامل مهم پدید آمدن آب و هواهای گوناگون در عرض های جغرافیایی مختلف است.به دلیل تنوع آب و هوا و نوع خاک،اختلاف ارتفاع،ناهمواری ها و...زیست بوم گوناگونی در سطح زمین به وجود آمده است.

*علل و پیامد های تخریب زیست بوم ها(بیوم ها)چیست؟

در زیست بوم های قطبی و توندرا میزان دخالت و دستکاری انسان ناچیز است.زیرا به دلیل شرایط آب و هوایی نامناسب جمعیت اندکی در این نواحی زندگی می کنند.اما فعالیت های انسان در سایر نواحی کره زمین موجب تغییر شدید و تخریب زیست بوم ها شده است.در نواحی متراکم از جمعیت،جنگل ها و پوشش گیاهی برای گسترش زمین های کشاورزی و تامین غذا از بین می روند.سوزاندن و قطع درختان به منظور تهیه زغال و هیزم برای سوخت منازل و پخت غذا،قطع درختان برای تولید الوار و مصالح ساختمانی و صنعتی،گسترش بی رویه شهر ها و کارخانه ها همه از علل انهدام زیست بوم ها می باشد.

استعمارگران اروپایی از آغاز قرن نوزدهم هم در نواحی استوایی مزارع قهوه،کائوچو و...ایجاد کرده اند.زیرا که صدور این محصولات سود زیادی داشت،این امر سبب شد که بخشی از جنگل های استوایی از بین برود و به مزارع استعماری تبدیل شود.امروزه نیز بعضی از قبایلی که در این ناحیه زندگی می کنند بخشی از جنگل را با سوزاندن یا قطع درختان به زمین های کشاورزی تبدیل می کنند و پس از چند سال استفاده،به علت رویش سریع درختان و کم قوّتی زمین آن را رها کرده و به جای دیگری می روند.این کشاورزی به کشاورزی گذرا(نوبتی)معروف است.

*چرا جنگل های آمازون را ذخایر حیاتی جهان می نامند؟

آیا می توانید بگویید جنگل های آمازون جزء کدام نوع زیست بوم ها(بیوم ها) هستند؟این بیوم ها چه ویژگی هایی دارند؟جنگل های آمازون در کدام یک از کشور های آمریکای جنوبی دیده می شوند؟

جنگل های آمازون وسیع ترین جنگل های جهان هستند(۰۰۰/۵۰۰/۲کیلومتر مربع)که هزاران گونه درخت و گیاه در آن زندگی می کنند.درختان با ارزشی مانند هوآ،نخل روغنی و... و همچنین برخی از گونه های جانوری و گیاهی بسیار کمیاب در جهان در این جنگل ها دیده می شوند.علاوه بر مواردی که در تخریب زیست بوم ها (بیوم ها )به آن اشاره شد،عوامل دیگری چون احداث یک بزرگراه سراسری ،پرورش گاو،قطع درختان برای بهره برداری از منابع معدنی چون بوکسیت و منگنز و سنگ آهن و سایر معادن و دادن زمین جنگلی به افراد فقیر و بدون مسکن از عوامل تخریب این جنگل هل بوده است.

از زمان ساخت بزرگراه بیش از ۱۲ درصد از جنگل ها نابود شده اند.

جنگل های آمازون یکی از منابع مهم تامین کننده اکسیژن جهان است و به همین دلیل هم به این جنگل ها ریه های تنفسی جهان گفته می شود.وقتی درختان انبوه این جنگل ها سوزانیده میشود،(برای تهیه هیزم یا ایجاد زمین کشاورزی)دی اکسید کربن افزایش یافته و میزان اکسیژن کاهش می یابد.همین امر می تواندبه گرم شدن کره زمین و تغییر الگوی آب و هوای جهان کمک کند. با از بین رفتن جنگل های آمازون تعداد بی شماری از گونه های باارزش گیاهی و جانوری که در این مناطق زندگی می کردند نیز نابود خواهند شدو انسان هایی که در داخل این جنگل ها ساکن بودندو با فروش میوه هاو فرآورده های جنگلی روزگار خود را می گذرانیدند،منابع مهم درآمد خود را از دست می دهند.

منبع: ۰۲۰

سيستم هاي تصوير نقشه :

 

 

ترسيم شكل كره ي زمين بر روي سطوح مختلف را تصوير كردن مي نامند. به مدل هايي كه اين فرآيند را انجام مي دهند سيستم تصوير مي گويند. هر يك از اين مدل ها، متناسب با مناطق خاصي از جهان است. براي مثال برخي از اين سيستم تصويرها براي ترسيم نقشه ي كشورهاي واقع در اطراف خط استوا مناسب است و به بعضي از آنها نيز براي تهيه ي نقشه ي كشورهايي كه در بخش هاي شمالي يا جنوبي كره زمين واقع شده است. كاربرد مناسبي دارند. برخي از معروف ترين اين سيستم ها عبارتند از :  

 

  الف – سيستم تصوير مسطح (قطبي)

در اين روش كاغذ حساسي را در نقطه ي قطب (شمال) بر كره جغرافيايي مماس مي كنيم. در اين حالت ، اگر مركز كره را مركز تصوير در نظر بگيريم كه دريك لحظه لامپي در آن خاموش و روشن مي شود (عكس برداري) تصوير مدارها، نصف النهارها، نقطه ي قطب و قاره هاي اطراف را به شكل 2 خواهيم داشت.
در اين سيستم تصوير، مدارها بر دايره هاي متحدالمركزي هستند كه مركز آنها ، تصوير نقطه قطب شمال است . نصف النهارها به شكل خطوطي متقاطع ظاهر مي شوند كه همگي از قطب شمال عبور مي كنند. بديهي است در اطراف نقطه تماس، تصاويردقيق قاره ها، دقيق و مشابه واقعيت خواهد بود اما هر چه از مركز قطب دور شويم، تصوير قاره ها ها و كشورها كشيدگي پيدا مي كنند و از شكل طبيعي خارج مي شوند.
اين صفحه مماس حساس را مي توان در نقاط دلخواه ديگر مثل قطب جنوب بر كره جغرافيا مماس كرد و نقشه ي مناسبي از اين قاره به شكل واقعي آن را بدست آورد. امروزه براي تهيه تصوير نقشه ي قطب ها، كشورهاي كوچك، جزيره ها و نظاير آن از اين سيستم تصوير استفاده مي شود.  

 

  ب: سيستم تصوير مخروطي :

در اين سيستم كاغذ حساس عكاسي را به شكل مخروطي بر سطح كره ي جغرافيايي مورد نظر به گونه اي مماس مي كنند كه خط تماس ، يكي ازمدارها باشد.

در اين حالت، رأس مخروطي مي تواند در بالاي يكي از قطب ها قرار گيرد، به مداري كه در آن سطح مخروط با كره مماس است. مدار استاندارد مي گويند. نقشه ي كشورها و قاره ها در اطراف مدار استاندارد واقعي تر است.
در اين سيستم پديده ها همچون قاره ها و كشور روي سط مخروط تصوير مي شوند و با باز و مسطح كردن صفحه مخروط، تصوير مدارها ونصف النهارها و نيز نقشه هاي قاره به شكل 5 ظاهر خواهد شد.  

 

  پ : سيستم تصوير استوانه اي :

در اين سيستم، صفحه حساس تصوير را به صورت استوانه در مي آوريم و مطابق شكل 7، در مدار استوا بر كره ي جغرافيايي مورد نظر حساس مي كنيم، پس از عكس برداري ، اگر درنظر بگيريم كه پديده هاي روي كره بر سطح استوانه منعكس شده اند، در نقشه ي حاصل ، تصوير قاره ها، مدارها و نصف النهارها، (خطوط متقاطع و عمود بر هم ) ديده مي شود.  

كاربردهاي سنجش از دور:

 

بدون شك برنامه ريزي براي بهره برداري از منابع زمين و مديريت هاي محيطي نيازمند در دست داشتن اطلاعات پايه اي دقيق، قابل اعتماد در روز آمده است، فناوري سنجش از دور به دليل برخورداري از اين ويژگيها برتري قابل ملاحظه اي بر ساير روش ها دارد. همين امر سبب توسعه كاربردهاي آن در جغرافيا و علوم محيطي ديگر شده است.
علم جغرافيا از مزاياي فن سنجش از دور بيشترين استفاده را مي كند زيرا با علوم زمين و چگونگي بهره برداري انسان از محيط سر و كار دارد، و به اطلاعات جديد و قابل اعتماد نيازمند است.  

ادامه نوشته

جو زمين

جو زمين يك لايه باريك از گازهاست كه دور زمين را فرا گرفته. براي بيشتر مردم سخت است كه در بيش از دو مايلي يا سه كيلومتري بالاتر از سطح دريا تنفس كنند. در حدود 100 مايلي يا 160 كيلومتري بالاي سطح دريا هوا به قدري رقيق است كه ماهواره ها مي توانند بدون تحمل مقاومت زيادي سفر كنند.

ذرات كشف شده جو را, تا ارتفاع 370 مايلي يا 600 كيلومتري بالاي زمین مي توان پيدا كرد. اما بيشتر جو يعني 80 درصد آن در داخل محدوده 10 مايلي يا 16 كيلومتري بالای سطح زمين است. جو هيچ مرز مشخصي ندارد و معلوم نيست كه كجا به پايان مي رسد.  اما به تدريج كه به سوي فضا مي رود باريك تر و باريك تر مي شود تا ناپديد مي شود و با فضاي خارجي تر يكي مي شود.

 

تركيب جو

 

جو از 78 درصد نيتروژن، 21 درصد اكسيژن، 9/0 درصد آرگون، 03/0 درصد دي اكسيد كربن و مقادير اندكي از گازهاي ديگر تشكيل شده. جو همچنين بخار آب، قطرات آب، ذرات گرد و غبار و مقادير اندكي از بسياري از مواد شيميايي كه به وسيله آتشفشان ها، آتش ها، موجودات زنده و فعاليت هاي بشر آزاد شده، را شامل مي شود.

 

كاركرد جو

 

جو از زمين در مقابل دماهاي بسيار بالا و بسيار پايين محافظت مي كند. جو گرما را در داخلش نگه مي دارد. آب و مواد شيميايي ديگر را دوباره به گردش در مي آورد، با كمك نيروهاي مغناطيسي و الكتريكي كاري مي كند تا آب و هواي معتدلي براي زمين مهيا شود. همچنين جلوي مقدار زياد اشعه ماوراي بنفشي كه از خورشید ساطع مي شود را سد مي كند تا همه آن به زمين نرسد.

 

با مطالعه جو مي توانيم درباره آب و هوا، تغيير رنگ زيباي خورشيد هنگام غروب و طلوع و چشمك زدن ستاره ها اطلاعاتي به دست بياوريم. با ابزارهاي حساسي كه در فضا نصب شده، مي توان ديد بهتري نسبت به عملكرد جو به دست آورد.

 

فشار هوا

 

در سطح دريا، فشار هوا حدود 7/14 پوند در اينچ مربع است. هنگامي كه ارتفاع افزايش مي يابد (براي مثال اگر از يك كوه بالا برويد)، فشار هوا كاهش مي يابد. در ارتفاع 10000 پايي فشار هوا 10 پوند در اينچ مربع است (و اكسيژن كمتري براي نفس كشيدن وجود دارد).

 

لايه هاي جو

 

منبع: 

020.ir

ادامه نوشته

جزیره حرارتی ویا وارونگی دما در شهرها:

 

جزیره حرارتی ویا وارونگی دما در شهرها:

هرچند هواریزها (آئروسلها)وذرات معلق درهوا منشا طبیعی دارند،که حاصل آتشفشانها ،گرد غبار حاصل از باد.اما مقداری زیادی از مواد معلق توسط فالیعتهای صنعتی انسان وآرد جو می شود.

این ذرات نقش مهمی درتغییرات آب وهوای کره زمین دارند:1.این ذرات درهوا باانعکاس پرتوهای خورشیدی به خارج جو می شود وباعث سرد شدن زمین می شود.

2.باجذب انرژی خورشید،موجب گرم شئن هوای کره زمین می شود.

وارونگی دما می تواندبه دلایل زیر ایجاد شود:

1.هنگامی که هوا نزدیک زمین خیلی سریعتر از هوا قسمت بالایی سرد می شود،معمولا هوای مجاور زمین سرد به سرعت گرمای خود را ازدست می دهد.

2.هنگامی که یک لایه هوای گرم از روی زمین سرد عبور می کند.

3.تلاطم

4.گرم شدن هوا به علت فرونشینی یا پایین افتادن توده های هوا.

هرچندبعدازانقلاب صنعتی درجهان هرروزبه این ذرات درشهرهای بزرگ صنعتی افزوده میشوداثرات جدی ان درزندگی بشر وتغییرات اب وهوای کره زمین مشهوداست.

ونقش انسان درالوده کردن جوزمین بسیارمشهوداست.که این الودگی درشهرهای بزرگ به وجوداورنده پدیده اقلیمی به نام وارونگی دما به ارتفاع (inversion) میشود.

این پدیده اقلیمی بیشتردرروزها وشبهای صاف زمستان رخ می دهدکه یک هوای پایدار یا انتی سیکلون مستقر باشد.

این پدیده براثرفرونشینی هواسردوالوده وسنگین درسطوح پایینی جو وقرارگیری هوای گرم درارتفاع وبالای این هوا سنگین.درنتیجه به علت هوای پایدار باعث میشودکه هیچ امکانی برای مخلوط وتهویه هوادراین گونه محلها وجودنداشته باشد این شرایط حتی به شرایط ارتفاعات وپوشش گیاهی هم ارتباط دارد.واین پدیده به کرات درشهرهای بزرگ مشاهده شده ازجمله تهران امامیتوان 4علت عمده دربروزاین پدیده درشهرهانام برد:

1-مصالحی که شهرازانها ساخته میشودوظرفیت گرمایی(قابلیت ذخیره گرما)بالایی دارند.این مصالح همچنین سطوح غیرقابل نفوذی ایجادمی کنند.که بارش شهر را سریعا وقبل ازاینکه بتواند تبخیر شود به خارج از شهر منتقل می کند.

2-صنایع،وسائط نقلیه موتوری وگرمای خانگی مقدارزیادی ازگرمارابه داخل جوشهرازادمی کنند.الودگی هوامانع تابش های موج بلندمیشود.

مطالعات نشان می دهدکه بزرگی انرژی تولیدشده توسط فعالیتهای انسان درنواحی شهرها وکلان شهرهامیتواندبه اندازه بخش قابل توجهی ازانرژی دریافتی ازخورشیدتوسط زمین باشد.

3-یکی ازدلایل بسیارارزشمنداین است که لایه (پوتو)است که الودگی روی شهر می باشدکه عمدتاشامل ذرات ریزمعلق،دود،بخاراب،دی اکسیدکربن،ودیگرگازهای الوده کننده هوامیشوند.این ذرات وگازهاباجذب قسمتی ازتابش موج بلند ساطع شده ازسطح شهروانتشارمجددقسمتی ازان به سطح زمین عامل مهمی درافزایش وتقویت این پدیده می باشد.

4-مقداری هم ازاین عوامل براثرساختار سه بعدی شهرمی باشد.

دیوارهای عمودی ساختمانهای شهراجازه فرارتابش رابهان سهولتی که درمناطق مسطح صورت میگیردنمیدهد.این اضلاع وساختار سه بعدی گرمای ذخیره شده شان رامنتشرمی کنند،که به جای این که این گرمابه سمت بالا برود مجددابین ساختمانها تابیده می شوندورونداتلاف گرمارا اهسته می کند.

این ساختمانهای بلندشهری همچنین سبب تغییر جریان هوا وباد می شوند باکاهش سرعت باددرداخل شهرهاتهویه هوانیزکندتر شده ومانع ورود هوای سرداطراف به داخل شهرمی شوند.چون هوای سرداطراف که واردشهرمیشوندباعث کاهش دمای بالای مرکزشهر می شوندودرنتیجه وارونگی دماراازبین می برنندسرعت باد برای ازبین بردن این پدیده به اندازه شهر بستگی دارد.

منبع  :گروه جغرافیا (تنکابن)

چگونگی پیدایش زمین و قاره ها

	اگر یک سیب را مدتی نگه دارید ، در سطح آن چین و چروک ایجادمی شود ، و پوسته آن صافی خود را از دست میدهد کره زمین و سایر سیارات از خورشید جدا شده اند آنها ابتدا گرم و سوزان بودند ، که به تدریج سرد شده ، و به وضع امروزی خود رسیده اند برخی از دانشمندان عقیده دارند ، که فرورفتگی ها و برجستگی های زمین هنگام سرد شدن به وجود آمده است . یک نقشه جهان نما بردارید و قاره آمریکای جنوبی و آفریقا را بررسی کنید آیا به نظرتان نمیرسد ، که آمریکا در برزیل به طرف راست پیش رفته است ؟ آیا گمان نمی کنید ، که با کنار هم گذاشتن آفریقا و آمریکا قاره واحدی به دست می آید؟ این همان سئوالی است ، که یک دانشمند آلمانی بنام «آلفرد وگنر» از خود کرد او نوشت : هرکسی که کناره های متقابل به هم آمریکای جنوبی و آفریقا را بررسی کند از دیدن اینکه خط ساحلی دو قاره کاملا" شبیه یکدیگرند ، تعجب خواهد کرد و ملاحظه اینکه هر پیش رفتگی برزیل مقابل فرورفتگی در آفریقا ست ، هر پژوهشگری را به شگفتی واخواهد داشت. همچنین الفرد وگنر گیاهان و حیوانات محلی آمریکای جنوبی و آفریقا را که قبلا" به وسیله زیست شناسان و طبیعی دانان کشف و بررسی شده بود ، با هم مقایسه کرده و متوجه شباهت عجیب آنها شد و این مطلب نیز باعث گشت ، که او فکر کند این دو قاره در گذشته های دور قطعا" به هم متصل بوده اند و بعدها از هم جدا شده اند . آلفرد فرضیه ای بنیاد نهاد که به موجب آن در روزگاران پیشین تمام قاره های جهان به هم چسبیده و تشکیل یک قاره را داده بودند این قاره بزرگ رودخانه ها و دریاچه هایی نیز داشته است ، که بعدها چین و چروکهایی در آن ایجاد شده و به چند قاره تقسیم گشته است ، و در نتیجه آمریکای جنوبی از آفریقا جدا شده و شروع به دور شدن از آن کرده است آمریکای شمالی نیز از اروپای مرکزی جدا شده و بطرف مغرب رفته است و بالاخره قاره ها به صورتی که امروز می بینیم در آمده اند . آیا حق با آلفرد وگنر است؟ نمی دانیم امروزه این عقیده فرضیه ای بیش نیست ولی با توجه به نقشه جهان نما کناره قاره ها مویّد این تئوری است ، و بررسی گیاهان و جانوران بومی در کناره های متقابل دو قاره نیز این موضوع را تایید میکند ، و در ضمن قشر زمین هم هنوز به حرکت و جابجایی خود ادامه می دهد .

منبع: آفتاب

هواشناسی و اقلیم شناسی

مقدمه

ممکن است بسیاری از رشته‌های مطالعاتی مربوط به سیاره زمین را در سه گروه وسیع و اصلی گنجانید. این سه گروه عبارتند از: لیتوسفر یا قسمت خشکی زمین ، هیدروسفر یا قسمت آبی سیاره و بالاخره اتمسفر یا جز گازی زمین. اگر در مطالعه و بررسی چگونگی هوا و اقلیم ، لایه گازی شکل زمین پراهمیت‌ترین می‌باشد، ولی نباید از نظر دور داشت که گرما و رطوبت بطور پیوسته و همیشه میان سطوح خشکی و آبی و جو مبادله گشته و تمام آنها اجزا مکملی را بدست می‌دهند.

مراحل مبادله گرما و رطوبت میان زمین و جو در طی مدت زمانی طولانی باعث بروز وضعی می‌گردد که اقلیم نامیده می‌شود. براستی ، اقلیم بیش از فقط یک میانگین آماری بوده و باید آن را مجموعه چگونگی‌های جوی درگیر با گرما ، رطوبت و حرکت هوا دانست. اقلیم فاکتور بسیار مهمی از محیط زیست طبیعی بشر می‌باشد، زیرا اگرچه معمولا انسان خود را مخلوقی می‌پندارد که بر روی زمین زندگی می‌نماید، ولی او در واقع ، در قعر اقیانوس عمیق هوائی هم که کره زمین را دربر گرفته است، قرار دارد.

تاریخچه هواشناسی و اقلیم شناسی

اقلیم شناسی را می‌توان در عین حال علمی قدیمی و جدید دانست. قدمت این علم تا به اندازه کنجکاوی بشر در مورد محیط زیستش می‌رسد. از سوی دیگر ، تازگی این علم با پیدایش هواپیما ، رادیو و رادار همزمان می‌گردد. بشر اولیه تا حد زیادی تحت تاثیر پدیده‌های هوا و اقلیم قرارداشت. مذاهب خرافاتی که بر پایه شرک و بت پرستی قرار داشتند، به تفسیر رازهای جوی نظیر بارش ، باد یا رعد و برق پرداختند.

از زمان باستان تاکنون ، به موازات توسعه علوم ، شناخت هر چه بیشتر هوا و اقلیم هم به جلو می‌رود. فیلسوفان یونانی علاقه زیادی به هواشناسی و اقلیم نشان می‌دادند. در واقع این دو لغت هر دو ریشه یونانی دارند. تقسیم بندی جهان به پنج منطقه اقلیمی ، یعنی مناطق سرد و منجمد شمال و جنوب ، مناطق معتدل شمال و جنوب و منطقه گرم (مناطق اقلیمی جهان) ، به پارومنیدس (‌Parmenides) یونانی نسبت داده می‌شود که ، در پنج قرن پیش از میلاد مسیح می‌زیسته است.

زمانی که مشاهده و حدس و گمان و خرافات در توسعه و پیشرفت هواشناسی و اقلیم شناسی نقش بازی می‌نمودند، تا به آغاز قرن هفدهم طول کشید. در این هنگام اختراع ادوات هواشناسی و ثبت دیدبانی‌ها به یاری این علوم آمده و توضیحات دقیق‌تر اقلیمی را در دسترس قرار داده و آنالیز علمی پدیده‌های هوا را ممکن ساختند.

طبقه‌بندی اقلیمی

تغییرات اقلیمی فراوانی که از محلی به محل دیگر روی می‌‌دهند، همانطور که بوسیله ترکیبهای مختلف مراحل جوی تعیین می‌گردند، سبب تولید انواع متعدد اقلیمهای مربوطه هم می‌شوند. منطقه‌ای از سطح زمین که اثرات ترکیب شده فاکتورهای اقلیمی بر آن ، موجب برقراری شرایط اقلیمی نسبتا همگنی می‌گردند، یعنی یک نوع اقلیم ، اصطلاحا منطقه اقلیمی نامیده می‌شود. برای آنکه بتوان توضیحات مربوطه را تسهیل نموده و مناطق اقلیمی را بر روی نقشه آورد، لازم است که انواع اقلیم را تشخیص داده و طبقه‌‌بندی کرد.

مناطق اقلیمی جهان

از آنجا که توزیع جهانی انواع اقلیم بطور اصلی نتیجه رژیم‌های گرما و رطوبت می‌باشد، ممکن است که اقلیم را در گروههای وسیعی طبقه‌بندی نمود که بر پایه اثرات هم بستگی داخلی گرما و رطوبت بر توده‌های هوا که آنها هم به نوبه خود بر اقلیمهای نواحی مختلف حکومت می‌نمایند، تقسیم کرد. انواع اقلیمی که بدین ترتیب معرفی می‌شوند، به ترتیب عبارتند از:

#اقلیمهائی که تحت نفوذ توده‌های هوای استوائی و حاره‌ای هستند.

1. اقلیمهائی که تحت نفوذ توده‌های هوای حاره‌ای و قطبی قرار دارند.
   
   
2. اقلیمهائی که تحت تسلط توده‌های هوای قطبی و منجمده واقع شده‌اند.
   
   
3. اقلیمهای سرزمینهای مرتفع که دارای خصوصیات مشخصی ناشی از اثرات ارتفاع از سطح دریا می‌باشند.
   
   زیر تقسیمات این چهار گروه اصلی انواع اقلیمی را تعیین می‌کنند که بر پایه توزیع منطقه‌ای عناصر اقلیمی ، بویژه درجه حرارت و نزولات جوی و تغییرات فصلی آنها قرار دارند.

منبع:p://daneshnameh.roshd.ir

نمونه سئوالات جغرافیای سال سوم راهنمایی

                       

·        کدام یک از اطلاعات زیر  از  کره جغرافیا یی نمی توانیم استفاده کنیم .

 الف : نصف النهار                                        ب: چگونگی ارتباط مردم جهان از راه دریا

ج: محل قطب جنوب و شمال                             د: خیا بان ها و مرکز خرید

·        کامل ترین و متداول ترین وسیله مطالعه جغرافیا چیست ؟

الف : جدول                                                        ب: عکس و فیلم          

  ج : نقشه                                                           د: کتاب ها و فرهنگ ها جغرافیایی

·        اطلس چیست ؟

الف : همان نقشه جغرافیایی است که بزرگتر رسم شده است .

ب: مجموعه ای از نقشه ها که در یک کتاب رسم شده باشد .

ج: کره جغرافیایی که گسترده شده باشد .

د: مجموعه ای از نقشه ها که روی دیوار کنار هم گذاشته باشند .

·        فواید نقشه با مقیاس کوچک چیست ؟

الف : جزییات را  به طور مشخص نشان می دهد .

ب: پدیده های طبیعی را با اندازه ای نزدیک به اندازه واقعی نشان می دهد .

ج: مساحت بیشتری از یک سرزمین را نشا ن می دهد .

د: پدیده های بزرگتری را با مساحت کمنری نشان میدهد . 

·    

ادامه نوشته