جغرافي سوم راهنمايي

درس11و12

  درس يازدهم : از رودها چه مي دانيد؟
درس دوازهم :‌چگونه آب ها چهره ي زمين را تغيير مي دهند؟

از به هم پيوستن جويبارها بوجود مي آيد. وسعت طول يك رود ممكن است بسيار زياد يا كم باشد. رودها و جويبارها ممكن است بصورت فصلي يا دائمي باشند رودهاي فصلي از ريزش باران ذوب تدريجي برف دربهار به وجود مي آيند. اگر باران نبارد يا ذخيره ي برف در كوهستان ها تمام شود ، رودهاي فصلي خشك شده و جريان آب ها در آنها قطع مي شود.
رودهاي دائمي از آب هاي زيرزميني (چشمه ها) يا ذوب شدن برف ها حاصل مي شوند. اگر برف ها روي يك كوه به تدريج ذوب شود و آب حاصل از آن در تمام سال جريان داشته باشد. رودهاي دائمي بوجود مي آيند. رودها داراي شاخه هاي متعدند كه به شاخه اصلي متصل مي شوند. رودها در بستري حركت مي كنند كه به آن رودخانه مي گويند. رودها ممكن است در نهايت به درياچه و دريا و باتلاق و ريگزار ختم شوند. به محل ورود رود به اين مكان ها دهانه رود يا مصب مي گويند.
رودها هنگام حركت بر سطح خشكي ها، ممكن است آبشارهايي را ايجاد كنند. در آبشارها، آب رود از ارتفاع بالا به پائين مي ريزد، با نصب توربين مي توان از قدرت اين آب براي توليد برق استفاده كرد. گاهي براي استفاده از رودهاي فصلي و دائمي،‌بر روي مسير آن ها سد مي بندند. به اين ترتيب در مواقع پرآبي ، آب را پشت ديواره ي سد ذخيره مي كنند و در فصول كم آب، از آب ذخيره شده ، در كشاورزي و صنعت و نيز براي آشاميدن استفاده مي كنند.
سرزميني را كه يك رود با شاخه ها يا شعبه هايش در آن جاري است. حوضه ي رود مي گويند. مرز ميان حوضه ي يك رود با حوضه ي رود ديگر را خط تقسيم آب مي نامند. هنگامي كه رودها به دريا مي رسند از سرعت حركت آب رود كم مي شود. در اين موقع آبرفت هايي كه رود با خود از نواحي دور ونزديك آورده است ته نشين مي شوند و پديده هاي مختلفي را درست مي كنند.

  آب دهي ( دبي رود)

به مقدار آبي كه در مدت يك ثانيه از جايي معين در مسير رود عبور مي كند آب دهي( دبي رود) مي گويند. براي تعيين حجم كل آب در يك رود آب دهي آن را اندازه گيري مي كنند. آب دهي جويبارهاي كوچك ، تنها چند ليتر در ثانيه است. اما آب دهي رودهاي بزرگ ممكن است به چند متر مكعب در ثانيه يا بيشتر هم برسد. آب دهي رودها در طول سال تغيير مي كند. به ندرت مي توان رودي را يافت كه آب دهي آن در طول سال تغييري نداشته باشد. هنگامي كه آب رود خيلي پائين باشد مي گويند رود كم آب است و هنگامي كه آب رود به حداكثر مي رسد مي گويند پر آب است.  

  سؤالات درس 11 1 – رود چگونه بوجود مي آيند؟

از به هم پيوستن جويبارها، رودها بوجود مي آيد.  

  2 – رودهاي فصلي چگونه ايجاد مي شود؟

رودهاي فصلي از ريزش باران و ذوب تدريجي برف در نواحي كوهستاني بوجود مي آيند اگر باران نبارد يا ذخيره ي برف در كوهستان ها تمام شود. رودهاي فصلي خشك و جريان آب در آنها قطع مي شود.  

  3 - «مصب رود» چيست؟

رودها ممكن است در نهايت به درياچه ها، يا باتلاق يا دريا و يا ريگزار ختم شوند به محل ورود رود به اين مكانه ها، دهانه رود يا مصب مي گويند.  

  4 – رود كم آب و «رود پرآب» را تعريف كنيد.

هنگامي كه آب رود خيلي پائين باشد ( مواقعي كه آب دهي آن كم است) مي گويند رود كم آب است و هنگامي كه آب رود به حداكثر مي رسد مي گويند پرآب است.  

  5 – مفاهيم زيررا تعريف كنيد.

مصب يا دهانه رود : به محل ورود رود به درياچه و دريا با باتلاق در ريگزار ، دهانه رود يا مصب گويند.
خط تقسيم آب : مرز ميان حوضه ي يك رود با حوضه ي ديگر را خط تقسيم آب مي نامند.  

  درس دوازهم :‌چگونه آب ها چهره ي زمين را تغيير مي دهند؟
سيلاب ها :

اگر حجم آب رود آن قدر زياد شود كه از مجراي خود خارج شود و زمين هاي اطراف را هم در برگيرد در اين حالت مي گويند رود طغيان كرده و سيل جاري شده است. سيلاب وقتي جاري مي شود كه بارش آن قدر زياد باشد كه رود نتواند آب هاي حاصل از آن را در بستر خود حمل كند. ممكن است برف هاي حوضه ي يك رود هم بر اثر گرم شدن ناگهاني هوا، فوراً ذوب شوند و آب زيادي وارد رود شود و سيلاب را بوجود آورد. سيلاب، خاك هاي حاصلخيز زمين هاي زراعي را مي شويد و با خود مي برد كه اين نوعي فرسايش خاك است. فرسايش خاك وقتي شديدتر مي شود كه در روي زمين گياهان كم تري وجود داشته باشند. در اين صورت آبها سريع تر حركت مي كنند و فرسايش خاك زيادتر مي شود.
خاك ماده اي ارزشمند است. زيرا انسان با استفاده از آن به كشت محصولات غذايي و صنعتي مي پردازد. بنابراين زندگي انسان به خاك وابسته است.
در جريان يك سيلاب خاك ها از جايي برداشته و در جاي ديگر انباشته مي شوند. مخروط افكنه به علت آن كه محل انباشته شدن موادي است كه از كوهستان مي آيند. داراي خاك مناسبي براي زراعت است. براي جلوگيري از خطر سيلاب ها كارهي زير را مي توان انجام داد:
1 – احداث شهرها و روستاها در اطراف مخروط هاي افكنه و دشت ها (نواحي كه سيل گير نباشد)
2- احداث كانال و سدها و آب بندها و جمع آوري آب سيلاب ها براي مصارف ضروري كشاوري و صنعتي
3 – كاشتن بوته ها و درخت كاري در محل آبگير سيلاب
4 – شخم زدن زمين هاي كشاورزي، در جهت عمود بر شيب جريان آب
 

  تخريب ناهمواريها :

برخلاف سيلاب ها كه خاك سطحي را از بين مي برند، رودها بستر خود را مي شويند و سنگ ها ، ريگ ها ، شن ها و ماسه ها را با خود حمل مي كنند. در نواحي كوهستاني كه شيب دامنه ها تند است و رودها با سرعت جريان دارند، رود ، دره هايي تنگ به شكل v مي سازد. اين رودها را دره هاي جوان مي گويند اما با گذشت زمان فرسايش سبب كم شدن دامنه ي اين رودها مي شود.
درجاهايي كه شيب كناره هاي رود كمتر مي شود ورود با سرعت كندي جريان دارد، دره هايي با شيب ملايم ايجاد مي شود. كه به شكل V اند. اين دره ها را دره پير مي نامند. با كم شدن شيب زمين رفته رفته توانايي رود براي حمل آبرفت ها كم مي شود و اندك اندك آبرفت ها در بستر يا كناره هاي رود بر جاي مي مانند. به تدريج پس از گذشت زمان هاي بسيار رود در نواحي كم شيب سطح همواري را با آبرفت هاي خود ايجاد مي كند كه به آن جلگه آبرفتي مي گويند.  

  دلتا چيست؟

در نواحي كم شيب كه رود قدرت حمل آبرفت ها را ندارد آنها را روي هم انباشته مي كند. در محل ورود رودها به دريا، آبرفت ها به شكل مثلث انباشته مي شوند كه به آن دلتا مي گويند.  

  سؤالات درس 12، فعاليت 1 – 12
1 – سيلاب چگونه سبب فرسايش خاك مي شود.

سيلاب خاك هاي حاصل خيز زمين هاي زراعي را مي شويد و با خود مي برد كه نوعي فرسايش خاك است. فرسايش خاك وقتي شديدتر مي شود كه در روي زمين گياهان كم تري وجود داشته باشند. در اين صورت آب ها سريع تر حركت مي كنند و فرسايش خاك زيادتر است.  

  2 – براي جلوگيري از خطر سيلاب چه كارهايي را مي توان انجام داد؟

احداث شهرها و روستاها در نواحي كه سيل گير نباشد، جمع آوري آب سيلابها احداث كانال ها و سدها و آب بندها – كاشتن بوته و درخت كاري در محل آب گير سيلاب شخم زدن زمين هاي كشاورزي درجهت عمود بر شيب آب.

3 – دره هاي جوان را با دره هاي پير مقايسه كنيد.

دره هاي جوان دره هايي تنگ به شكل V هستند اما دره هايي با شيب ملايم كه به شكل V هستند دره هاي پير مي نامند.

4 – دلتا را تعريف كنيد؟

در محل ورود رودها به دريا،‌آبرفت به شكل مثلث انباشته مي شوند كه به آن دلتا مي گويند

آبشار کبودوال علی آباد - گلستان

 

آبشار کبودوال در 5 کیلومتری جنوب علی آباد کتول قرار دارد و همواره توجه گردشگران را به خود جلب کرده است

istta.ir

مکان‌های تفریحی شهر گرگان

شهر گرگان مرکز استان گلستان در شمال ایران است. این شهر همچنین مرکز شهرستان گرگان می‌باشد. نام قدیم گرگان، استرآباد بوده‌است.

مکان‌های تفریحی
 آببندان روستای محمداباد
 خيابان شاليكوبي
 كوي ويلا
 جنگل ناهارخوران
 جنگل النگدره
 روستای زیارت
 تپه هزارپیچ
 تپه صداو سیما
 بازار نعل بندان
 ميدان عباسعلي
 مدرسه عماديه
 امامزاده بادوی اوزینه
 امامزاده روشن اباد
 امامزاده نور
 امامزاده نه تن
 جنگل رنگو
 منطقه توربنه و شربت روستای زیارت (گرگان) / شهر بت
 جزیره آشوراده
 دریاچه‌های آلاگل، آلماگل و آجی گل
 کاروانسرای قزلق
 جنگل و باغ وحش قرق
 روستای چهارباغ و شاهکو
 کوه‌های گرگان
 آبشار کبودوال در علی آباد
 آبشار شیرآباد
 گل فِشان در مسیر اینچه برون
 جنگل نوده ملک وتپه معصوم زاده که قله قدیمی بوده که توسط خاک مدفون شده است

تنگه واشی

 

 

رییس علی دلواری

در آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ قوای روس از شمال و نیروهای انگلستان از جنوب، ایران را در معرض هجوم قرار دادند و کشتی‌های جنگی انگلستان در مقابل بوشهر لنگر انداختند و نیروهای اشغالگر در ۸ اوت ۱۹۱۵/ ۱۷ مرداد ۱۲۹۴ بصورت تدریجی قصد اشغال بوشهر و نواحی ساحلی اطراف را داشتند. یک روز پس از اشغال بوشهر، چهارده نفر از ساکنین آن علیه اشغالگران اعتراض کردند، ولی چون اهل جدال و اسلحه نبودند دستگیر و به هندوستان تبعید شدند. رئیس علی همراه دوستش خالو حسین دشتی در اوایل ماه رمضان ۱۳۳۳ه.ق، در عمارت حاج سید محمدرضا کازرونی، پس از مذاکراتی با وی آمادگی خود را برای دفاع از بوشهر و جلوگیری از پیشروی نیروهای انگلیسی اعلام داشت.

نبرد دلوار

نیروهای انگلیسی همزمان با حمله به بوشهر قصد تصرف ناحیه دلوار را داشتند. دلوار محلی بود که پیش از آن چندبار سربازان انگلیسی به آن جا تجاوز کرده، اما طعم شکست را در این ناحیه چشیده بودند. رئیس علی دلواری و شیخ حسین خان چاه کوتاهی و زایرخضرخان اهرمی از این وقایع آگاه و در مقام دفاع از وطن بر آمدند. قیام دلیران تنگستان علیه اشغالگران آغاز شد و نیروهای متجاوز انگلیسی که قریب به پنج هزار نفر بودند در دام دلیر مردان تنگستانی گرفتار آمدند و عده زیادی از متجاوزان انگلیسی در این حمله کشته شدند. عملیات چریکی پیروزمندانه رئیس علی، سایر مبارزان تنگستان را تشویق به همراهی با او کرد. تا تابستان ۱۹۱۵ عملیات موفقی را بر علیه نیروی دریایی انگلیس رهبری کرد. انگلیسی‌ها مجبور شدند نیروهای کمکی از عراق و هند به بوشهر اعزام کنند و دلوار را به شدت بمباران کردند.

نبرد بوشهر

زمانی که مقامات انگلیسی تصمیم قطعی درباره اشغال بوشهر و پیشروی به سوی شیراز را داشتند به منظور تطمیع رئیس علی، دونفر از متابعان حیدرخان حیات داودی را به دلوار گسیل داشتند تا موافقت او را با پیاده شدن قوای انگلیس در کرانه خلیج فارس و حرکت به سوی شیراز جلب کنند. نمایندگان حیدرخان ضمن ملاقات با رئیس علی متذکر شدند که چنانچه او از قیام علیه قوای اشغالگر صرف نظر کند، مقامات انگلیسی چهل هزارپوند به او خواهند پرداخت. رئیس علی در پاسخ می‌گوید: «چگونه می‌توانم بی‌طرفی اختیار کنم در حالی که استقلال ایران در معرض خطر جدی قرار گرفته است؟»

پس از مراجعت نمایندگان حیدرخان، نامه تهدیدآمیز از طرف مقامات انگلیسی به رئیس علی نگاشته شد مبنی بر این که: «چنانچه بر ضد دولت انگلستان قیام و اقدام کنید، مبادرت به جنگ می‌نماییم، در این صورت خانه‌هایتان ویران و نخل‌هایتان را قطع خواهیم کرد.» رئیس علی در پاسخ مقامات انگلیسی نوشت: «خانه ما کوه‌است و انهدام و تخریب آن‌ها خارج از حیطه قدرت و امکان امپراطوری بریتانیای کبیر است. بدیهی است که در صورت اقدام آن دولت به جنگ با ما، تا آخرین حد امکان مقاومت خواهیم کرد.»

در گذشت

جنگ میان رئیس علی و دلیران تنگستان از یک سو و انگلیسیها و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به طور پیاپی و پراکنده تا شوال هزار و سیصد و سی و سه ه.ق ادامه یافت و انگلیسی‌ها نتوانستند بر رئیس علی و یارانش تفوق یابند. تا این که در گیرودار حمله انگلیسی‌ها به بوشهر در شب ۲۳ شوال ۱۳۳۳ ه.ق رئیس‌علی در محلی به نام «تنگک صفر» هنگام شبیخون به به قوای انگلیسی‌ها توسط فردی به نام غلامحسین تنگکی از پشت سر هدف گلوله قرار گرفت. رئیس علی در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ خورشیدی/۳ سپتامبر ۱۹۱۵ میلادی در سن ۳۴ سالگی کشته شد.

 

برگرفته از: ویکی پدیا